İnsanlar Başarısızlıklarına Sorumlu Ararlar ve Bulurlar!
İşler ters gittiğinde ilk sorumuz hep aynı: Kimin yüzünden? Cevap hep bulunur. Ama suçu kime verirsen, direksiyonu da ona verirsin.

Bir işin yolunda gitmediği gün kendimize sorduğumuz ilk soru hep aynı: "Kimin yüzünden?"
Ve cevap hep bulunur. Ekonomi. Müşteri. Ortak. Algoritma. Dolar kuru. Rakip. Patron. Aile...
İnsanlar başarısızlıklarına sorumlu ararlar. Ve her seferinde bulurlar. Çünkü aradığın şeyi bulmak, dünyanın en kolay işi.
İki dükkân, aynı sokak
Aynı sokakta iki kafe düşün. Kira aynı, kur aynı, ekonomi aynı, sokaktan geçen insan aynı.
Birinin sahibi akşam kasayı kapatırken şöyle diyor: "Bu ekonomide kimse kahveye para vermiyor."
Diğeri aynı akşam şunu yazıyor: "Bugün öğleden sonra 3'le 5 arası boştu. O saatlere ne koyabilirim?"
İkisi de haklı olabilir. Ekonomi gerçekten kötü olabilir. Ama sadece biri ertesi sabah farklı bir şey yapacak.
Aradaki fark bilgi değil, zekâ değil, sermaye değil. Aradaki fark sorulan sorunun yönü.
Suçlu bulmak neden bu kadar iyi hissettiriyor?
Çünkü suçluyu bulduğun an yük omuzlarından kalkıyor. Hikâye tamamlanıyor: "Ben her şeyi doğru yaptım, ama o..."
Sorun şu: Yük ile birlikte kontrol de gidiyor. Suçu kime verdiysen, direksiyonu da ona vermiş oluyorsun. Bir sonraki adımın artık onun ne yapacağına bağlı.
Ekonomi düzelsin diye bekliyorsun. Müşteri akıllansın diye bekliyorsun. Algoritma seni sevsin diye bekliyorsun.
Beklerken zaman geçiyor. Ve zaman, suçladığın hiç kimsenin sana geri veremeyeceği tek şey.
En sevilen suçlu: Mentor
Suçlu listesinin en başında genelde biri vardır: Mentor. Eğitmen, koç, danışman, takip ettiğin o kişi.
"Yanlış mentora denk geldim" cümlesini çok duyuyorum. Bazen de gerçekten doğru. Yanlış mentor diye bir şey var. Sana kendi yaşamadığı bir hayatı satan, her derde aynı reçeteyi yazan, para kazanmayı kolay gösterip asıl işi saklayan biri. Ondan uzaklaşmak senin sorumluluğun.
Ama bir de konuşulmayan tarafı var.
Doğru mentor çoğu zaman rahatsız edicidir. Sana duymak istediğini değil, duyman gerekeni söyler:
"Ürünün değil, sen hazır değilsin."
"Bu müşteriyi kaybetmenin sebebi fiyat değil, takip etmemen."
"Bu işi sevmiyorsun, sadece fikrini seviyorsun."
İşte burada bir şey oluyor. Söylenen şey ağır geldiğinde onu taşımak yerine söyleyeni değiştiriyoruz. "Bu adam beni anlamıyor." "Bizim sektörü bilmiyor." "Çok sert, bana uymuyor."
Ve doğru mentor, bir gecede "yanlış mentor" oluyor.
Yani bazen sorun yanlış mentora denk gelmek değil. Sorun doğru mentorun söylediğini kaldıramayıp onu yanlış ilan etmek.
Bunu ayırt etmenin basit bir yolu var. Kendine sor: Beni rahatsız eden şey söylenenin yanlış olması mı, yoksa doğru olması mı? Yanlış mentor seni rahatlatıp yerinde tutar. Doğru mentor seni rahatsız edip yerinden oynatır.
Sorumluluk almak suçu üstlenmek değil
Burada bir yanlış anlaşılma var. Sorumluluk almak, kendini kırbaçlamak değil. "Her şey benim hatam" demek de değil.
Başına senin seçmediğin şeyler gelecek. Kur değişecek, müşteri gidecek, ortak bırakacak. Bunların hepsi gerçek.
Sorumluluk almak şunu demek: Ne olursa olsun bir sonraki hamle benim.
Suçlu aramak geçmişe bakar. Sorumluluk almak geleceğe.
Kendine sorman gereken üç soru
Bir dahaki sefere işler ters gittiğinde "kimin yüzünden?" demeden önce şunları sor:
Bunda benim payım ne? Yüzde 10 bile olsa, o yüzde 10 senin kontrolünde olan tek kısım.
Bunu öngörebilir miydim? Öngöremediysen bir dahaki sefere neye bakacağını öğrendin.
Şimdi atabileceğim en küçük adım ne? Büyük bir plan değil. Bugün yapılabilecek tek bir şey.
Bu üç soruyu soran kişi, suçlu bulan kişiden her zaman bir adım önde olur. Çünkü o kişi beklemiyor. Hareket ediyor.
Son söz
Suçu dışarıya verdiğin sürece kaderin de dışarıda kalır. İçeri aldığın an, oyunu yeniden sen oynamaya başlarsın.
Bu bir yük değil, bir özgürlük.
Bu hafta kendine şunu sor: En son kimi suçladım? Ve o hikâyede benim payım neydi?
Sonsuz oyunda görüşmek üzere...
Kafanda bir soru mu kaldı? En iyisi Umut'u ara ☎️
Markan, girişimin ya da danışmanlık işinle ilgili takıldığın bir yer varsa birebir konuşalım. Dinlerim, doğru soruları sorarım, içtenlikle önerimi söylerim. Better Call Umut ile görüşme planla →

Umut Yeşilyayla
Sonsuz oyunu oynayan bir pazarlamacı. Girişimci Kal ve Warecom A.Ş.'nin kurucusu.


